Dolar Endeksi Nedir? Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır ve Yorumlanır?

Günümüzde neredeyse tüm ekonomik ve finansal denklemler dolar cinsi üzerinden yorumlanarak yapılıyor. Bilindiği üzere dolar neredeyse tüm dünyada kullanılıyor ve ticarette bir mal veya hizmetin değeri hesaplanırken dolar dolaylı da olsa baz alınıyor. Elbette bu durum bir yatırımcı ya da yatırımcı adayı için diğer herkesten daha önemli bir konuma geliyor.

Bugün yazımda doları dolar yapan gerçekliğe, nasıl değerlendirildiğine bakacağım. Dolar endeksi nedir ve nasıl hesaplanır gibi birçok soruya cevap vereceğim. Tabi sadece temel bilgileri okumakla kalmayıp aynı zamanda nasıl yorumlanacağını da öğreneceksiniz. Dilerseniz yavaştan başlayalım.

Dolar Endeksi Nedir?

dolar endeksi nedirDolar endeksi nedir ile giriş yapıyoruz. İlk önce şunu belirteyim dolar olarak adlandırılan başka para birimleri de var ancak burada kastettiğimiz dolar ABD doları. Farklı farklı ön adlar alıp sonunda dolar olan başka para birimleri olduğunu da bilmekte fayda var. Bir yatırımcı olmasanız bile böyle bir genel kültürdür bilgisini bilmeniz gerekiyor. Ne demişler; her dolar ABD doları değildir.

Konumuza dönelim. Dolar endeksi 6 tane para birimi ile karşılaştırılarak hesaplanıyor. Peki bu nasıl ve neye göre yapılıyor? Şu şekilde ki bu 6 adet para birimi dolar ile en çok ticaret yapan para birimleri olarak belirleniyor. Birazdan para birimlerinden de detaylı olarak bahsedeceğiz. Bu para birimlerini bir sepete koyduğunuzu hayal edin ve aralarında değer ölçümü yaptığınızı farz edin. İşte dolar endeksinin kısa özeti bu kadar.

Yavaş yavaş detaya girelim. Şimdi 6 tane para biriminden bahsetmiştik ancak bu para birimleri hakkında detay vermemiştim. Bu dolar endeksi yapılmaya ilk başlandığında dediğim gibi dolarla en çok takasa girilen yani ticaret yapılan para birimleri ile endeks hesaplaması yapılıyor demiştim. İşte bu kural günümüzde güncellenip değiştirilmediği için şu an hacim olarak dolar ile çok takas yapılan para birimleri olsa da onlar endekse dahil edilmiyor yani sepetteki para birimleri güncellenmiyor.

Bu endeks Bretton Woods anlaşması bittikten sonra kullanılmaya başlandı. Bretton Woods anlaşmasında 1 ons altının değeri 35 dolara tekabül ediyordu. ABD bu anlaşmayı feshettikten sonra günümüzde kullanılan endeks ortaya çıktı.

DXY Nedir?

DXY diğer bilinen adıyla Dixie dolar endeksinin kısaltmasıdır. Bu ifadelerin yanı sıra USDX, DX gibi ifadelerle de ifade edilebilir.

Dolar endeksi taban olarak 100’lük tabana göre kurgulanır yani düşüş ve artışlar 100 üzerinden görülür. Bunu grafikle de göstermek istiyorum sizlere.

Endeksi incelediğimizde artış tespit ediyorsak bu doların diğer para birimleri karşısında değer kazanıyor, düşüş tespit ettiğimizde ise doların diğer para birimleri karşısında değer kaybediyor şeklinde yorumlayabiliriz.

Yalnız bu endeksi incelerken sadece dolar odaklı düşünmemek gerek belki de dolar yerinde sayarken diğer para birimlerinde düşüş vardır ve bu doların değer kazandığına dair suni bir algı oluşturabilir. Yani endekse bakarak direkt olarak bir sonuç çıkarmak mantıklı değil. Mesela ülkemizde dolar kuru çok dalgalı ve ani yükselişler gerçekleştiriyor. Ancak burada bilmemiz gereken şey doların değer kazanmasından ziyade TL’nin değer kaybetmesi. Yani bizim para birimimiz değer kaybediyor.

Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Dolar endeksi nasıl hesaplanır mantığını iyice anladık. Şimdi de para birimlerine geçelim bakalım neler varmış bu dolar endeksi sepetimizde.

EURO: Endeksin en güçlü para birimi olan EURO endeks üzerinde %57,6 gibi güçlü bir etkiye sahip.

JAPON YENİ: %13,6 oranında endeks etkisine sahip olan JPY Euro’dan sonra en etkili yüzdeye sahip.

İNGİLİZ STERLİNİ: %11,8 endeks etki oranıyla sepette yer alıyor.

KANADA DOLARI: CAD %9,1 etki oranıyla sepetteki diğer para birimi.

İSVEÇ KRONU: SEK %4,2 etki oranıyla yer alıyor.

İSVİÇRE FRANGI: CHF %3,6 endeks etki oranıyla sepetteki en düşük etki oranına sahip ancak SEK ile arasında çok bir etki oranı farkı yok diyebiliriz.

Bu listede gördüğümüz şey EURO para biriminin dolar endeksindeki etki oranının çok yüksek olduğu. Bunun sebebi ise ABD dolarıyla takasa, ticarete en çok girilen para birimi olmasından kaynaklı. Bildiğiniz üzere EURO 1999 yılından beridir Avrupa Ülkeleri içerisinde yer alan ülkeler tarafından çoğunluğu tarafından kullanılmakta. Kıtanın önemli bir ticaret hacminin EURO para birimi ile gerçekleşmesi gayet normal.

Şimdi formülümüze gelelim. Formülümüz şu şekilde;

DXY = 50.14348112 x EUR/USD^ (-0.576) x USD/JPY^(0.136) x GBP/USD’(-0.119) x USD/CAD^(0.091) x USD/SEK’(0.042) x USDCHF^(0.036)

Bu formül sayesinde para birimlerinin geometrik ortalamaları alınıyor ve endeks hesaplanmış oluyor. Bu formülü sadece detay olarak verdim olayın mantığını kavramanız için. Zaten otomatik olarak hesaplanıyor endeks ancak şöyle bir göz atmanızda fayda var.

Dolar Endeksi Grafiği

dolar endeksiDolar endeksi grafiği örneğini inceleyim beraber. Fark ettiğimiz ilk şey yıllar boyunca yaşanan dalgalanmalar. Bazen düşük seviyelerde olan bu dalgalanmalar zaman geçtikçe yükselmiş sonra tekrar dibe doğru inmiş. Endeksin stabil bir seviye kalmadığını söyleyebilirim.

1973 yılından itibaren hayatımızda olan bu endeksin en yüksek seviyede olduğu yıl 1985. En düşük seviyede olduğu yıl ise 2008 yılı. Küresel krizin yaşandığı 2008 yılında en düşük seviyede olması normal. Dolar endeksinin çok yükseldiği yıllarda ise ülkelerin ekonomileri kötü etkilendiği için çalışmalar yaparak denge oluşturmaya çalışıyorlar.

Dolar Endeksi Nasıl Yorumlanır?

Genel yorum yapmak için basit bir şekilde endekse bakarız ve endeksin yükselip yükselmediğini inceleriz. Eğer endeks yükseliyor ise dolar değer kazanır yorumu yapılır, düşüyor ise doların değer kaybettiği yorumunda bulunuruz. Ancak dediğim gibi bu genel olan bir dolar endeksi yorumu yapmaktır. Yatırım ve yatırım araçlarına ilginiz var ise bu tarz bir yorumlama doğru olmayacaktır. Sadece ekonomik verileri takip eden bir insan için ise bu yorumu yapmak kesinlikle doğru olur.

Özel olarak yani kendi yatırım düşünceniz çerçevesinde yorum yapmak istediğinizde ise endekse ilk baktığınızda sadece fikir sahibi olacaksınız ve yatırım için düşündüğünüz aracın dolar karşısındaki durumuna göz atacaksınız. Bunu size bir örnekle anlatmak istiyorum.

TL’yi yatırım aracı olarak gördüğümüzü düşünelim. Dolar endeksine baktığımızda düşüş gördüğümüzü varsayalım. Demek ki dolar değer kaybedecek fikrine kapılmak son derece yanlış olacak böyle bir durumda. Çünkü TL para biriminin dolar karşısındaki aşırı kırılgan ve istikrarlı olarak değer kaybeden yapısına baktığımızda dolar değer kaybetse bile TL’nin dolar karşısında değer kazanma ihtimalinin çok düşük olduğunu görüyoruz.

Yazımın sonuna geldik. Yazımda dolar endeksi ile alakalı birçok bilgi ve analiz sundum sizlere. Son olarak anlamamız gereken şey ise şu. Dolar endeksi dolar fiyatının gidişatı hakkında bilgi verir ancak genel olarak değerlendirme yapmak ile özel olarak değerlendirme yapmak arasında birçok fark bulunur. Eğer yatırımcı veya yatırımcı adayı iseniz yatırım için düşündüğünüz araçları işin içine katarak yorum yapmanızı kesinlikle tavsiye ederim. Ancak sadece ekonomik meraklarınız varsa dolar endeksi içerisinde yer alan para birimleri genel olarak yorum yapmanız için gayet yeterli olacaktır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here